Հովհաննես Թումանյան
Ա՜խ, ի՜նչ լավ են սարի վըրա
Անցնում օրերն, անո՜ւշ, անո՜ւշ,
Անըրջային, թեթևասահ
Ամպ ու հովերն անո՜ւշ, անո՜ւշ։
Ահա բացվեց թարմ առավոտ
Վարդ է թափում սարին-քարին,
Շաղ են շողում ծաղիկ ու խոտ,
Շընչում բուրմունք եդեմային։
Ա՜խ, ի՜նչ հեշտ են սարի վըրա
Սահում ժամերն անո՜ւշ, անո՜ւշ,
Շըվին փըչեց հովիվն ահա―
Աղջիկն ու սերն անո՜ւշ, անո՜ւշ։
Հոդվածում ասվում է այն մասին, որ շատ մարդիկ տառապում են հիվանդության այնպիսի տեսակներով, ինչպիսիք ենք նախանձը, արհամարհանքը, չարությունը, կեղծավորությունը, ստախոսությունը, զրպարտությունը, չարախոսությունը: Այս տեսակ մարդկանց կողքին ապրում եմ նաև ազնիվ մարդիկ, ովքեր աչք չեն փակում այս տեսակ հիվանդությունների առաջ, այլ հակառակը՝ իրենց հատուկ ազնվությամբ ու հոգու արիությամբ միշտ փորձում են մաքուր պահել իրենց հոգիները ու ձգտում են ինքնակատարելագործման թե իրենց խոսքում, թե իրենց վարվեցողության մեջ:
Հեղինակը շատ ճիշտ է նշել, որ փրկությունը ներսից է լինելու, որովհետև շատ մարդիկ հենց ներսից են փչացած:
Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Որո՞նք էին XIX դ. հայ հասարակական–քաղաքական տարբեր հոսանքների հիմնական սկզբունքներն ու նպատակները:
Պահպանողական հոսանքի ներկայացուցիչներն ազգի պահպանման և հարատևման գործոններ էին համարում՝ Հայ Եկեղեցին, հայկական նահապետական ընտանիքը և հին հայերենի` գրաբարի անաղարտությունը:
Ազատական հոսանքի ներկայացուցիչները հանդես էին գալիս հայության հասարակական և մշակութային կյանքը, դպրոցներն ու եկեղեցիները վերափոխելու գաղափարներով: Կողմնակից էին եկեղեցու և հոգևորականության ազդեցության սահմանափակմանը:
2. Ի՞նչ նշանակություն ունեցավ ֆիդայական (հայդուկային) շարժումն արևմտահայության համար
Այն մասամբ կարողացավ հետ պահել օսմանյան իշխանություններին և քրդերին՝ հայերի դեմ ավելի շատ վայ րագություններ իրականացնելուց:
3. Որքանով էր արդյունավետ արևմտահայության կյանքի բարելավման գործում «Ազգային Սահմանադրությունը»:
«Ազգային Սահմանադրությունը» պայմաններ էր ստեղծում արևմտահայության մշակութային, կրթական և ազգային–կրոնական կյանքի զարգացման համար:
4. Որոնք էին հայկական կուսակցությունների առաջնահերթ նպատակներն ու ռազմավարությունը: Ի՞նչ ընդհանրություններ և տարբերություններ ունեին դրանք:
Ընդհանրությունները՝
Արևմտյան Հայաստանն օսմանյան բռնապետությունից ազատելը։
Տարբերությունները՝
Արմենական կուսակցություն — արմենականները հավատում էին, որ կարելի է վերափոխումների հասնել խաղաղ միջոցներով և եվրոպական միջամտությամբ:
Հնչակյան կուսակցություն — սոցիալիզմի կառուցումն էր և հավասարության ու արդարության սկըզբունքների վրա հիմնված հասարակության ստեղծումը:
Հայ հեղափոխականների դաշնակցությունը — իրականացնել ապստամբական և ահաբեկչական գործողություններ:
5. Ի՞նչ նպատակով ստեղծվեցին ազատագրական գաղտնի խմբակները:
Օսմանյան կառավարության կամայականություններին դիմակայելու նպատակով։
1․ Ի՞նչ բնական հարստություններ ունի Իրանը:
Նավթ, բնական գազ, գունավոր մետաղի պաշարներ, շինանյութեր /մարմար/, հանքային աղեր։
2․ Բնութագրե՛ք Իրանի կլիման և ջրագրական ցանցը:
Իրանի տարածքի մեծ մասը գտնվում է մերձարևադարձային, իսկ հարավային շրջանները արևադարձային կլիմայական գոտում։
Իրանի ամենախոշոր և միակ նավարկելի գետը Կարունն է։ Ամենախոշոր լիճը՝ Ուրմիան։
3․ Ինչպիսի՞ն է Իրանի բնակչության բնական աճը և դրա ինչպիսի՞ փոփոխություններ են տեղի ունեցել:
Բնակչության 51%-ը պարսիկներ են։ Մյուս խոշոր ազգություններից են ադրբեջանցիները, քրդերը, թուքմենները, արաբները, հայերը /շուրջ 150 հազ․/, ասորիները, հրեաները։
4․ Նշե՛ք խոշորագույն քաղաքները:
Թեհրան, Սպահան, Մաշհադ, Թավրիզ, Շիրազ։
5․ Որո՞նք են Իրանի արդյունաբերության ճյուղերը:
Տնտեսության առաջատար ճյուղը արդյունաբերությունն է՝ նավթի ու գազի արդյունահանումը։
Թեթև արդյունաբերության ամենատարածված և հնագույ ճյուղը գորգագործությունն է։
6․ Որո՞նք են Իրանի գյուղատնտեսության բնութագրական գծերը:
Գյուղատնտեսության առաջատար ճյուղը բուսաբուծությունն է՝ հացահատիկները՝ ցորեն, գարի, բրինձ։
7․ Բնութագրե՛ք Իրանի տրանսպորտի ճյուղային կառուցվածքը։
Տրանսպորտի հիմնական տեսակը ավտոմոբիլայինն է։ Իրանն ունի զարգացած խոշովակաշարային տրանսպորտ՝ նավթամուղներ և գազամուղներ։ Արտաքին բեռնափոխադրումների համար մեծ դեր ունի ծովային տրանսպորտը՝ Պարսից ծոցով և Կասպից ծովով:
Մարդը պատասխանատու չի ծնվում, այլ դառնում է այդպիսին։ Ունենալ պատասխանատվության զգացում, նշանակում է հոգ տանել այլ մարդկանց և շրջակա միջավայրի մասին։ Պատասխանատվությունը դա որոշակի բան անելու կամ չանելու պարտավորությունն է՝ համապատասխան հետևանքներով։
Պատասխանատվության աղբյուրները։
Պատասխանատվության աղբյուրներն են՝
Խոստում է, երբ մի անձը մեկ ուրիշին խոստանում է ինչ-որ բան։
Հանձնարարում է, երբ մարդիկ հանձնարարում են ուրիշներին ստանձնել որոշակի պատասխանատվություն։
Նշանակում է, երբ մարդիկ ընտրվում կամ կշանակվում են որոշակի պաշտոնների։
Աշխատանքի բնույթը այն է, որ յուրաքանչյուր աշխատանք իր մեջ պատասխանատվություն է ներառում։
Օրենքները սահմանում են պատասխանատվության որոշակի շրջանակ։
Սովորույթներից կարող են ձևավորվել որոշակի պարտականություններ։
Մարդիկ ունեն որոշակի պարտականություններ իրենց քաղաքացիության հանգամանքով։
Բարոյական սկզբունքները հիմնված են ճշտի ու սխալի մասին դատողություններ անելով։
Մրցակցող պարտականություններ, արժեքներ և հետաքրքրություններ
Երբ որոշակի իրավիճակում երկու պարտավորություն բախվում են և հնարավոր է կատարել դրանցից միայն մեկը, ապա անհրաժեշտություն է առաջանում կատարել ընտրություն դրանց մեջ։
Երբեմն որոշակի պարտականություն կատարելով, մենք զոհաբերում ենք մեր հետաքրքրությունները։
Այլ իրավիճակում մենք կարող ենք առաջնահերթ համարել որոշակի արժեքներ և հետաքրքրություններ և չկատարել պարտականությունը։
Հանդուրժողականություն և անհանդուրժողականություն։
Հանդուրժողականությունը ուրիշների արժեքների ճանաչումը, ընդունումը և հարգանքն է։
1995 թ նոյեմբերի 16-ին ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից ընդունվել է <<Հանդուժողականության սկզբունքների հռչակագիրը>>։
Բայց և այնպես, մենք ականատես ենք լինում անհանդուրժողականության բազմաթիվ երևույթների։
Choose from the following prepositions at, by, for, from, in, on, with and complete the sentences.
Use the verbs in brackets to complete the sentences. Use the correct tense.
1. When I was looking (look) out of the window, I saw (see) John.
2. Have you ever played (play) the piano since you left school?
3. I haven’t seen (not see) him for two days.
4. When he was trying (try) to open the door, he dropped (drop) his key.
5. They have been living (live) in this house since 1987.
6. My father was washing (wash) his car while my mother and I were preparing (prepare) dinner.
7. Did you meet (meet) her yesterday?
8. Mary has been (be) in London for three days.
9. The headmaster entered (enter) the classroom when they were writing (write) their exams.
10. He bought (buy) a new car last week.
11. I think that they will arrive (arrive) tomorrow morning.
12. Last Wednesday they played (play) chess after they had done (do) their homework.
Choose the correct pronouns to complete the sentences.
A) someone / her
B) anyone / herself
C) everyone / she
D) no one / her
E) anyone / she’s
A) These / my
B) That / mine
C) Those / me
D) The / myself
E) This / my
A) it’s / his
B) it / him
C) its / his
D) it / one’s
E) its / he’s
A) their / they
B) they / them
C) they / themselves
D) it / them
E) they / it
A) yours / it
B) my / them
C) hers / their
D) me / they
E) mine / them
A) myself / each other’s
B) I / his own
C) mine / one another’s
D) me / their own
E) my / theirs
A) I / us
B) me / us
C) myself / ours
D) mine / our
E) me / we
A) anyone
B) someone else’s
C) no one else
D) everyone
E) nobody’s
A) theirs / them
B) it / themselves
C) its / them
D) they / us
E) its / their
A) this / its
B) he / them
C) she / theirs
D) that / his
E) it / their
Complete the following exercise with adjective or adverb form of the words.