§49. Կենդանիների և մարդու լողալը: §50. Նավերի լողալը: Օդագնացություն:

1. Ինչպե՞ս է ձուկը կարողանում լողալ տարբեր խորություններում:

Ձուկը դա անում է լողափամփուշտի օգնությամբ, որի ծավալը հեշտությամբ փոփոխվում է։ Մեծ խորություններում, որտեղ ջրի ճնշումը մեծ է, լողափամթուշտը սեղմվում է, իսկ ձկան մարմնի ծավալը՝ փոքրանում և նա լողում է տվյալ խորությունում։ Վեր բարձրանալիս ձկան լողափամփուշտն ու մարմնի ծավալը մեծանում են և նա լողում է փոքր խորություններում։

2. Ինչո՞ւ են սատկած ձկները բարձրանում ջրի երես:

Ձկան մկաններն ամբողջովին թուլացած են և լողափամփուշտը փքված վիճակում է։

3. Ինչո՞ւ մարդն ավելի հեշտ է լողում ծովի ջրում, քան քաղցրահամ ջրում:

Քաղցրահամ ջրում, որի խտությունը փոքր է մարդու մարմնի միջին խտությունից, լողալ չիմացող մարդը սուզվում է, իսկ աղի ջրում, որի խտությունը մեծ է մարդու մարմնի միջին խտությունից, նա կարողանում է պառկած մնալ ջրի մակերևույթին։

4. Բացատրեք, թե ինչպե՞ս է փրկարար օղակն օգնում մարդուն մնալ ջրի մակերևույթին:

Այստեղ գործում է Արքիմեդի օրենքը։ Փրկարար օղակը պատրաստված է նյութից, որի խտությունը ջրի խտությունից փոքր է: Հետևաբար, նույնիսկ երբ բեռնված է մարդու զանգվածով, այն միշտ կլինի ջրի երեսին:

5. Եթե ափսեն ջրի մեջ իջեցնենք կողքով, ապա այն կխորասուզվի, իսկ եթե այն ջրի վրա դնենք հատակը դեպի ներքև, կլողա: Ինչո՞ւ:

Դա կախված է ափսեի և ջրի միջև շփման տարածքից, որքան մեծ է շփման տարածքը, այնքան ավելի հավանական է, որ ափսեը լողանա:

6.Ինչո՞ւ ծանր նավը լողում է ջրի երեսին, իսկ ջրի մեջ ընկած երկաթե փոքր պտուտակը սուզվում է:

Երկաթե փոքր պտուտակը սուզվում է, քանի որ մետաղի խտությունը մեծ է ջրի խտությունից։
Նավերում կան բազմաթիվ դատարկ տարածություններ, նավասենյակներ, ուստի նավի միջին խտությունը փոքր է ջրի խտությունից
։ Այդ պատճառով էլ նավի արտամղած ջրի կշիռը՝ այսինքն նրա վրա ազդող արքիմեդյան ուժը, հավասարվում է նավի և բեռների ծանրության ուժին։

7. Ինչպե՞ս է սուզանավը խորոսուզվում և բարձրանում ջրի մակերևույթ: 

Սուզանավերն ունեն հատուկ մեկուսախեր, որոնք լցվում են ջրով։ Այդ դեպքում սուզանավի ծանրության ուժը գերազանցում է արքիմեդյան ուժը և այն խորասուզվում է։ Ջրի մակերևույթ դուրս գալու համար հզոր պոմպերովջուրը դուրս է մղվում մեկուսախցերից, սուզանավի ծանրության ուժը փոքրանում է արքիմեդյան ուժից և այն լողում է դեպի վեր։

8.Ի՞նչ է ցույց տալիս նավի ջրատարողությունը:

Ջրատարողությունը նավի ընկղմված մասի կողմից տեղահանված ջրի ընդհանուր քանակն է, որը հավասար է ամբողջ նավի զանգվածին ՝ անկախ դրա չափից:

9․ Ինչո՞ւ ջրածնով լցված փուչիկը վեր է բրձրանում: Իսկ օդով լցված փուչիկն իջնում է ներքև:

Ջրածնով լցված փուչիկի խտությունը փոքր է շրջապատող օդի խտությունից, իսկ օդով լցված փուչիկի խտությունը մեծ է։

Կենսաբանություն 2024-2025 ուսումնական տարվա հաշվետվություն

2024-2025 ուսումնական տարվա ընթացքում մենք ուսումնասիրել ենք հետևյալ թեմաները․

1․ Բակտերիաներ և սնկեր

  • Բակտերիաների կառուցվածքը
  • Կաթնաթթվային բակտերիաներ
  • Բորբոսասնկեր
  • Գլխարկավոր սնկեր
  • Խմորասնկեր

2․ Բույսերի թագավորություն

  • Մամուռները և դրանց բազմացումը
  • Ջրիմուռների կառուցվածքը, տեսակները և տարածվածությունը
  • Կանաչ մամուռները և դրանց բազմացումը
  • Սպորավոր բույսերի ընդհանուր բնութագիրը
  • Ծածկասերմ բույսերի կառուցվածքը
  • Ծաղկավոր բույսերի բազմացումը
  • Ֆոտոսինթեզ և բջջային շնչառություն

3․ Կենդանիների թագավորություն

  • Արմատամտրակավորների տիպ / Հողաթափիկ ինֆուզարիայի կառուցվածքը և բազմացումը
  • Քորդավորների բազմազանությունը
  • Անձրևաորդ
  • Ժապավենաձև որդերի դաս
  • Կլոր որդերի տիպ
  • Ասկարիդ և սրատուտ որդերի տիպ
  • Հոդվածատոտանիների տիպ
  • Սողուններ
  • Սողունների ներքին կառուցվածքը, բազմացումը և զարգացումը
  • Երկկենցաղների արտաքին կառուցվածքը
  • Թռչունների ներքին կառուցվածքը, բազմացումը և զարգավումը։ Ձվի կառուցվածքը
  • Կաթնասունների արտաքին կառուցվածքը
  • Կաթնասունների սննդառությունը

Ներկայացնում եմ 2024-2025 ուսումնական տարվա ընթացքում իմ աշխատանքների հղումները ըստ ամիսների

Սեպտեմբեր

Հոկտեմբեր

Նոյեմբեր

Դեկտեմբեր

Հունվարը՝ ճամբարային

Փետրվար

Մարտ

Ապրիլ

Մայիս

Այս ուսումնական տարվա ընթացքում ձեռք բերեցի բազմաթիվ գիտելիքներ կենսաբանություն առարկայից։

Կենդանիների սննդառությունը

1․ Ի՞նչ նպատակով են կենդանիներին անհրաժեշտ սննդանյութերը։

Բոլոր կենդանիների անհրաժեշտ են սննդանյութեր՝ իրենց կենսագործունեությունն ապահովելու համար։ Կենդանիների բջիները պետք է ստանան հումք և էներգիա, որպեսզի կատարեն իրենց գործառույթները։

2․ Որո՞նք են կենդանիների տեսակները ըստ նախընտրած սննդի։

Ըստ սննդի տեսակի՝ կենդանիներն ընդգրկվում են հետևյալ հիմնական խմբերում՝ գիշատիչ, ամենակեր և բուսակեր

3․ Ինչպե՞ս է սննդառության ձևն անդրադառնում կենդանիների կառուցվածքի վրա։

Կենդանիները կարող են սնունդ ստանալ պոկելով, ծամելով, ծծելով կամ զտելով։
Կենդանիների ատամները համարեցված են սննդի որոշակի տեսակների օգտագործման համար։ Գիշատիչները ունեն սուր ատամներ՝ միսը պոկելու համար։ Բուսակերները ունեն հարթ ատամներ՝ բուսանյութ մանրացնելու համար։ Ջրայի կաթնասունները՝ կետերը սնունդըզտում են ջրից։

Կաթնասունների արտաքին կառուցվածքը

1․ Ի՞նչ հիմնական կառուցվածքային առանձնահատկություններ ունեն կաթնասունները։

  • Կաթնասունները զարգացման ամենաբարձր աստիճանին հասած կենդանիներ են:
  • Կաթնասունների հիմնական հատկանիշներից է լավ զարգացած, տարբերակված, իսկական ատամների առկայությունը:

2․ Ի՞նչ նշանակություն ունեն կաթնասունները բնության մեջ և մարդու կյանքում։

Կաթնասունները կարևոր մասնակցություն ունեն նյութերի շրջանառությանը բնության մեջ։ Սնվելով բույսերով, անողնաշար և ողնաշարավոր տարբեր կենդանիներով՝ կաթնասունները կարգավորում են բնության մեջ այդ օրգանիզմների քանակը։ Նրանք մասնակցում են հողառաջացման գործ ընթացներին, նպաստում բույսերի սերմերի տարածմանը: Մեծ է կաթնա- սունների նշանակությունը նաև մարդու համար: Մարդն ընտելացրել է շատ կաթնասունների խոշոր և մանր եղջերավորների, ձիերի, ավանակների, խոզերի, ուղտերի, շների, ճագարների և այլ կենդանիների: Դրանք մարդուն տալիս են միս, կաշի, բուրդ, կաթնամթերքներ։ Շատ կաթնասունների մորթիները թանկարժեք են և կարևոր նշանակություն ունեն մարդու համար:

3․ Որո՞նք են նախագազանների և իսկական գազանների տարբերությունները։

Ի տարբերություն իսկական գազանների՝ նախագազանները բազմանում են ձվադրմամբ։ Սակայն ծնված ձագերին նրանք կերակրում են կաթով։ Նախագազանները բնակվում են Ավստրալիայում և նոր Գվինեա կղզում, իսկ իսկական գազանները տարածված են բոլոր մայրցամաքներում։

4․ Էկոլոգիական ինչպիսի՞ խմբեր են առաջացնում կաթնասունները։

Հիմք ընդունելով կաթնասունների հարմարվածությունը միջավայրի այս կամ այն կոնկրետ պայմաններին՝ առանձնացնում են նրանց էկոլոգիական խմբերը.

1. անտառաբնակ կաթնասուններ,
2. տափաստանային կաթնասուններ,
3. գետնաբնակ կաթնասուններ,
4. օդաբնակ կաթնասուններ,
5. ջրաբնակ կաթնասուններ,
6. կիսաջրաբնակ կաթնասուններ, 
7. ծառաբնակ կաթնասուններ, 
8. մարդու կողմից բուծվող կաթնասուններ:

5․ Քանի՞ անգամ են մարմնի քաշով ու չափերով իրար գերազանցում կաթնասունների տարբեր կարգաբանական խմբերի ներկայացուցիչներ։

Օրինակ՝ պարկավորներից առավել փաքրը պարկավոր մուկն է, որն ունի 5-6 սմ երկարություն և 4,5 գրամ քաշ։ Առավել խոշոր պարկավոր է հսկա մոխրագույն կենգուրուն, որն ունի մինչև 2 մետր բարփրությու և 80 կգ քաշ։

Ամենափոքր կաթնասուն է համարվում իշամեղու-չղջիկը, որի մարմնի երկարությունը հասնում է 29-33 մմ, իսկ քաշը՝ 2 գրամ։ Ամենախոշոր կաթնասունը կապույտ կետն է, որի մարմնի երկարությունը մինչև 33 մետր է, իսկ քաշը՝ 150 տոննայից ավելի։