Վահան Տերյան ԵՐԿՈՒ ՈՒՐՎԱԿԱՆ


Ես եմ, դու ես, ես ու դու
Գիշերում այս դյութական,
Մենք մենակ ենք,— ես ու դու
Ես էլ դու եմ՝ ես չըկամ…

Չըկան օրերն ահարկու,
Չըկա ժամ ու ժամանակ,
Ուրվական ենք մենք երկու
Միշտ իրար հետ, միշտ մենակ…

Մոռացել ենք անցյալում
Տրտունջ, թախիծ ու խավար. —
Մի ուրիշ լույս է ցոլում
Մեղմ ու անուշ մեզ համար…

Ես եմ, դու ես, ես ու դու
Գիշերում այս դյութական,
Մենք մենակ ենք — ես ու դու,
Ես էլ դու եմ՝ ես չըկամ…

Մետաղական և ոչ մետաղական քիմիական տարրեր

Պատասխանել հարցերին

1.Դիտարկի՛ր քո շրջապատի ֆիզիկական մարմինները: Դրանցից որո՞նք են պատրաստված մետաղներից:

Պողպատե դանակ, պողպատե թավա, պողպատե զենք, պողպատե թուր։
Պղնձե կաթսա, պղնձե լար, պղնձե արձան։
Ոսկե մատանի, ոսկե ժամացույց, ոսկու ձուլակտոր։
Ալյումինե պատուհան, աստիճան, ալյումինե բռնակ։
Երկաթե սյուն, երկաթե գլանակ, երկաթե դուռ։

2.Երրորդ պարբերության ամենաուժեղ մետաղը նույն պարբերության ամենաուժեղ ոչ մետաղի հետ «ստեղծել» է ամենակարևոր սննդային համեմունքը: Այդ նյութի շատ հանքեր կան հենց Երևանում: Գուշակի՛ր նյութը:

NaCl — աղ

3.Տրված է քիմիական տարրերի անունների հետևյալ շարքը՝ ֆոսֆոր, կյուրիում, նեպտունիում, ֆերմիում, գերմանիում, ուրան, էյնշտեյնիում, գալիում, ջրածին, պոլոնիում, մենդելեևիում, ռեթենիում, տելուր, նոբելիում, սելեն, թթվածին:

Դու՛րս գրեք տարրերի այն անվանումները, որոնք կապված են

ա) Արեգակնային համակարգի մոլորակների անունների հետ
նեպտունիում — Նեպտուն մոլորակ
ուրան — Ուրան մոլորակ
սելեն — Լուսին
տելուր — Երկիր (լատիներեն)

բ) իրենց առաջացրած պարզ նյութերի հատկությունների հետ
ֆոսֆոր, ջրածին, թթվածին

գ) աշխարհագրական անունների հետ
գերմանիում — Գերմանիա
գալիում — Ֆրանսիա (նախկինում Գալիա)
ռեթենիում — Ռուսաստան

դ) մեծ գիտնականների անունների հետ
կյուրիում — Պիեռ և Մարի Կյուրիներ
ֆերմիում — Էնրիկո Ֆերմի
էյնշտեյնիում — Ալբերտ Էյնշտեյն
պոլոնիում — Պիեռ և Մարի Կյուրիներ
մենդելեևիում — Դմիտրի Մենդելեև
նոբելիում — Ալֆրեդ Նոբել

Պատասխանել հետևյալ հարցերին՝ 

1․ Ի՛նչ տեսակի շփման ուժ է առաջնում ա/ քայլելիս; բ/ փայտի կտորը գետնից վերցնելիս; գ/ սահնակով սարից սահելիս; դ/ անիվը գետնին գլորելիս;

ա/ քայլելիս — դադարի շփման ուժ
բ/ փայտի կտորը գետնից վերցնելիս — շփման ուժը
գ/ սահնակով սարից սահելիս — սահքի շփման ուժը
դ/ անիվը գետնին գլորելիս — գլորման շփման ուժը

2. Բլուրից դահուկներով իջնելիս ո՞ր դեպքում եք ավելի հեռու սահում՝ երբ բլուրի ձյունը լավ է «հարթեցված, ամրացված, կպցրած է բլուրին», թե՞ երբ այն ծածկված է նոր տեղացած չամրացված ձյունով: Ինչո՞ւ։

Հեռու կսահենք, երբ բլուրի ձյունը լավ է հարթեցված, ամրացված, կպցրած է բլուրին, որովհետև շփման ուժը այս դեպքում ավելի փոքր է։

3․ Լեռան վրայից դահուկներով ցած իջնելուց հետո ո՞ր դեպքում ավելի արագ կանգ կառնի լեռնադահուկորդը՝ անցնելով փափուկ ձյան միջով, թե սառցապատ, սառցակալած ճանապարհով:

Ավելի արագ կանգ կառնի սառցապատ, ծառցակալած ճանապարհով քանի որ շփման ուժը այս դեպքում մեծ է։

4․ Եթե ​​պտուտակին օճառ քսենք, այն ավելի հեշտությամբ կարելի է մտցնել, պտուտակել փայտի մեջ։ Ինչո՞ւ։

Եթե ​​պտուտակին օճառով քսեք, ապա դրա սահումն ավելի արագ կլինի, քանի որ շփման ուժն ավելի մեծ կլինի:

5․ Որտե՞ղ է գետի հոսքն ավելի արագ՝ մակերևութի՞ն, թե՞ հատակին:Գետի ափամերձ վայրերում, թե՞ մեջտեղում։ Բացատրություն տվեք։

Գետի ափերի և հատակի մոտ հոսքը դանդաղում է հատակի և ափերի հետ շփման պատճառով, ինչը դիմադրություն է ստեղծում: Գետի մեջտեղում այս դիմադրությունը նվազագույն է, ուստի ջրի հոսքն ավելի արագ է:

6․ Սեղանի վրա հորիզոնական ուղղությամբ 10Ն ուժ ազդելիս այն տեղից չի շարժվում։ Որքա”ն է այդ դեպքում սեղանի և հատակի միջև շփման ուժը։

Եթե ​​սեղանը չի շարժվում, ապա շփման ուժը հավասար է կիրառվող ուժին, այսինքն՝ 10 Ն։

7․ Ինչու կավիճը գրատախտակին հետք է թողնում։

Երբ կավիճը սեղմվում է գրատախտակի վրա, առաջանում է շփման մեծ ուժ, որը պոկում է կավիճի մասնիկները և գրատախտակի վրա հետք է հայտնվում։

8․ Ի”նչ ամենափոքր ուժ պետք է գործադրել 1կգ զանգվածով փայտե չորսուն հորիզոնական սեղանի վրայով շարժելու համար, եթե դադարի շփման ուժի առավելագույն արժեքը չորսուի կշռի 0,5 մասն է։ 

m=1 կգ
F=10 Ն/կգ*0.5=5 Ն
Պատասխան՝ 5 Ն